TAKSA LE THLARAUA RINGTU KALCHAWINA

By: Rev. Kh. Thang Dailo

Scientist ropui Albert Einstein chun a naupa Eduard kawlah, “Hringna hi thirsakor(bicycle) a chuong ang a nih a; în bûkthlûk nawna dingin în tawl pei a ṭul a nih”a lo tih a. Hi thurawn var tak el hi ei Kristien nun kalchawina a khom hin indik hlêng a tih. Pathien ringtu Kristien chu harsatna le beidongna kar ah ringnain hmatieng pana a fe pei a ṭul si a. Ei hringnun kalchawina a hin thawdân ṭha tak ei nei naw chun tlûk a awl hle ding a nih. Ei thawdan ding ṭha tak nia ei hriet chu intlonpui ṭha nei a nih. Chuleichun Pathien le intlon hi ei kalchawi dan dinga poimaw tak chu a nih.

“Tukum chu Pathien ta dingin hun bîk – Bible tiemna hun bîk, ṭongṭaina hun bîk, taima taka Biekin inkhawm, ramthim ta dingin thawlawm tam lem thaw etc. etc. nei ka tih” tiin,” Kumthar thutiem(New year resolution) ei siemin Mid-night service a hai puithu takin ṭongṭaina leh inhlânna ei nei hlak a. Amiruokchu ei taksa nîtin sinthawna le khawsak dân (lonei, sumdawng, sorkar sinthaw, insûng sin, lekha inchûk, khawtlâng sin, pawlitiks sin etc.) hai ruok hi chu ei hriet fûk bêk nawh. Chuong thilhai chu thlarau tieng leh inmat bêk ah ei sie naw ni mei a tih. Chuleichun, Sungkuo maichâm siem hun, Bible tiem hun le Biekin inkhawm hun etc. hai hi mi tam tak chun Pathien le inpawl hun le lêng hmunkhatna hun ah ei hmang chau niin an lang. Amiruokchu Bible a Pathien mi le mithienghlimhai hi chuongang huna cho ni lovin, an taksa nîtin sinthawna le khawsak dân chu an thlarau nun leh a tumin an hmang naw niin an lang.

Châng thlang:

Genesis 5:22-24“Chun Mathusel a pieng hnungin Enok chu kum za thum sung Pathien leh an intlon(walk/lêng hmunkhat) hlak a, naunuhmei le naupasalhai a nei nawk tawla. Chuongchun Enok dam sung po chu kum zathum le kum sawm ruk panga a nih; chun Enok chu Pathien leh an intlawn hlaka; chun a um ta naw a; Pathienin a lâk hmang ta a nih”

Isai 40:31“LALPA nghâktuhai ruok chun an hrâtna chu siem ṭha nâwk an ta, mupuihai angin thlain hang vuongan ta, sâwl loin tlân an ta; châu loin lawnan tih.

Pathien le ‘intlon/lêng hmunkhat/fe hmunkhat’ ti umzie chu hunbi ruot le siem bîk hun chau ni lova nitin khawsakna a Pathien le intlon tina a nih a. Ei Bible châng thlanga Enok hi ei en chun Pathien leh an intlawn(lawn hmunkhat) hlak ti voihni lai ngaipoimaw taka ziek langin a um a. Genesis-a mihriem hmasahai, Enok a pâ le pû hai hi an chanchin hril ding ṭha rak a um naw a mani ding; nau an nei thu le an thi thu chau hrilin a um a. Enok ruok hi chu Pathien leh intlonhlak a ni thu le thî khom thi lovin Pathienin a kuoma um dingin a lâkhmangta ti thu ei hmu a. Pathien leh intlawn le lêng hmunkhat a ni leiin a bik taka(sipisial taka) Pathienin thina intem lo dinga a ti ni’n ring a um(Hebrai 11:5). Chun, mi dang thi lova Pathienin a lâk chu zawlnei Eliza(2 Kings 2:10) a nih a. Thuthlungthar hun, Isu hnuoia a um lai ngei, Hmêldanglamna tlâng a khan hnuoiah Mosie leh an hung ṭum a ni kha. Chun, ei Bible thuthung ropui takel – ‘thina intem lo’ ding mihriem an um thu le rupture huna Isu ringtuhai a hring puma vân tienga lâk kai an ni ding thu hi, Enok le Eliza a inthok hin suk chiengin a um bok a. Pathien le intlon hlak hai chu Pathien khoma poimaw takin a sie niin ei hmu thei. Chun hnuoia ei taksa khosakna/kalchawi le ei thlarau kalchawina hi an mat tlat a ni zie hihin a sukalng chieng hle el.

Kristien thlarau kalchawi chi thumhai: Kristien nun ram hi Isai 40:29-31 a hin chieng taka hril lang niin ka hriet. “Lalpa nghâktuhai ruok chu an hrâtna siem tharin um nawk an ta, mupuihai angin thlâin(1)vuongan ta, sawl lovin (2)tlânan ta; chau lovin (3)lawnan tih.” Ei Kristien nun ram hi chi thum – tlân, vuong le lawn in ei hmang hlak a. Kohran hai hi hlimna insâng tak neia, hrât taka rongbawlna a hai ei tlân zur zur châng a um a. Rivival boruok ei dong huna hai lem chun mupui angin khawvel buoina chîm phâk lova thlaa vuong angin ei um hlak. Amiruokchu chuong ang hun chu a tam naw bâk ah a sawt ngai nawh. Kohran haiin ei hun ei hmang rawnna tak chu a lawna lawn hun hi a nih. Chu hun tak chu chau lova ei lawnna ding hun chu a nih.  Biblea mi ei hung târlang Enok khom hi a nitin nun le khosakna ah Pathien leh an intlon dep dep hlak niin ei hmu.

Kohran hrât le hlim ei inkhina hmol chu revivalhunlaia avuonga vuongle a tlâna tlânhun hi a niin an lang a. Tlângsîpa (hmêl danglamna tlanga), vanram tlafuola, vân mi Eliza le Mosie-hai khom an hung hiel hun ang hi kohran ta ding chun hrâtlai le hlim hun ah ei ngai hlak. Tirko Peter khom inhoi a ti bêk bêk leiin bawkte khawa chutaka um chu a rot hiel kha a na. Amiruokchu Lalpa Isu khan Peter rotna kha a ngaisak naw hle a, don khom a don naw niin ei hmu. A san ni dinga inlang chu, tlângsipa khan um sawt ding an ni naw a, phairuoma harsatna chitin reng kâra khawsa ding an ni zie a hriet lei ni dingin an lang. Amiruokchu harsatna kâra chau si lova ei lawn ṭeng ṭenghun hi ei hrât lai chu a lo ni lem ding a nih.

Beidongna le harsatna ei tuok laia Pathien le intlon nachâng ei lo hriet naw khoma Pathien ruok chun a mi thlathlam ngai noh. Emmau khaw lampuia Kleopa le a ruolpa, Juda haiin Isu an that pêk leia beidong taka lampuia an intlon laiin Lalpa Isu Krista chun a lo intlonpui zing thu ei hmu a. Ei hringnun lampui hraw ve a hin Isu hi intlonpui ei ta; ei kuomah um a ta, ei buthlêng awtna a hai khom ṭhangin mal a mi sawm ngei ngei ding a lo nih.

Thlaraua kalchawina:

(1). Hlim le hlimnaw pawl: Hlim pawl (taksa chângna, lâm, tlûk, ṭonghrietlo etc. chang pawl) le changnaw pawl hai inkarah inhrietthiemnawna a um thei hlak. Hlim pawlin ala lam theilohai chu thlaraua inhnuoi le hratlo anga ngaina an nei theia. A hlimnaw pawlhai hlak chun tlarau indiklo chang le taksa phurna mei mei ngaisâng le Pathien ram sin (rongbawlna/service) tieng ngaisaklo anga ngaina nei thei a nih. Hieng ang deu hin Korith khuoa ringtuhai  khom an lo buoi ni mei a tih. Tirko Paulan an kuomah Thlarau thilpek chi tum tum a um zie a hril pha hiel a ni kha (I Kor 12).

Hlim pawlhai hriet thiem theina dingin (Luka 10:38-42) Martha le Mari haiin Isu an lo tlung thu hi en ei tih. Martha chun Isu inhoi taka an ina a tlung theina dingin sawl takin sin (service) a lo thaw a. Mari ruok chu Isu bula um inhoi a ti taluot leiin a fesan thei nawh a. Martha chun a zuorpuina Mari chu a hal/kawk hiela. Amiruokchu Lalpa Isu chun Mari chu a thaw ṭha lemin a ngai tlat el. Pathien hin ama ta dinga sin(rongbawlna) nekin ama ei ngaina le a kuoma um ei thlâkhla ngawi ngawi hi a lawm a lo nih. Miin Pathien hmangaina, a ngilneina le zangaina a hriet leia a lâm, a tlu, a taksa  kontrawl theilo khopa a umhai hi hrietthiem chi a nih. “Sawnu, sawpa saw kohran sin, thawlawm etc. a ieng ni bar lo, a hlimin a lam hrat vieu sia” tia endong el hi thil indiklo ni theiin an lang. Pathien thlarau chun ei taksa – ei thluok varna le ngaituona, ei taksa phurna(emotion), ru le châng chenin a sundarin a sunkoi theia, ei thlarau chunga khom thuneitu a nih. Pathien thlarau sinthaw dan hi eini hriet thiem dan ang chaua sie lo ding a nih.

Thlarau ram le thlaraua mihai umdan le khosak dan hi ei hrietpui thei naw tam tak a um. Tirko Paulan hi thu hi chieng takin a suklang a. 2 Kor:1-6 ah “…..taksain amanih a um ka hriet nawh, taksa lovin amanih a um ka hriet nawh. Pathienin a hriet, vân thumna meuva khin zuk lâkin a um. ……Paradisa lâka a um le, thu hril thei ruol lo mihriem hril thiengnawhai dâm chu a hriet ti ka hriet”tiin thlarau rama a thil tuok a hril a. Chuleichun mihai thlarau rama an tonhriethai hi sawisel el chi niin an lang nawh. Marin a laizawnnu Martha ang lova  rongbawlna neka Isu kuoma um a thlang lem anga Pathien le thlaraua inpawl an ni el thei a nih. Tirko Paula ruok chun hi a thil tuok le chang hi suong thei a nia; amiruokchu suong nêkin a hratnawnahai chu a suonglem thu a hrisa hi a poimaw khop el ( 2 Kor. 12:9).

Ei hriet dinga poimaw êm êm chu Tirko Peter khom hmeldanglamna tlanga, vanram tlafuol a hei tuok meu khan chu bawkte khaw a rot el a ni kha. Amiruokchu, hieng ang changtuhai hin ei chang insângbika ngai le midang hmusitnaa hmang ding a ni nawh. “Kan kohran Upa hlim naw zie le a thlarau mi naw zie” tia ngaidân nei el hi chu Pathien thlarau dit dân  a ni ring a um nawh. Chuong ang mi chu kohran lai hin hmu ding le an ṭongbau hriet ding a um rop el. Hlim hmel khom put thei lova harsatna kara lawn ṭen ṭeng hai hi mihlim indik tak an ni rop el ti hi hriet a poimaw khop el.

(2). Taksa rama kalchawina:Ei ram le kohran mihai hin ei nitin sinthaw le khosakna a hai hin Pathien leh ei intlon am le? Ei ram economic, social, politics le moraltieng ei tlâk inhnuoi zie hi hril a kâi niin an lang a. Hilai zing hin Kohran inkhawmpui, crusade/camps, le ṭongṭai (zankhovar, bungei, ni 40 ṭongṭai etc.) ursun le ropui takin ei thaw zing a. Hi hunhai chau hi Pathien le lênghmunkhat dân dinga pawimaw ah ei ngai a manta ding?  Amiruokchu ei ram le hnam sietna hlak chu a zuol deu deu niin ei hril bok si. Ei nitin khosakna haiah Pathien le ei intlon naw leia hienga ei ram hi tlasie a ni ring a um lem ngei. A kâr chun, kohran anga ei rongbawlnahai hi a hlawsam dêr a man tah ti hiel dingin a um. Chuleichun Kristien hai hin ei sinthawna hmun seng – lonei, sorkar sin, company sin, sumdawngna, lekha inchûkna, pawlitiks sin, mission/kohran sin etc. a hai hin Pathien leh ei intlon am ti inngâituo a hun hle niin an lang. Ringtu mimal tin hi Pathien le intlon/fe hmunkhat hlak ni inla chu ei ram le hnam khawm tuta ngirhmun nêk hin chu a changkâng  lem ring a um.

Thukhârna:Ei taksa le thlarau kalchawi a hin Pathien le intlon ei ta. Lalpa Pathien le intlon nuomtu le nghâktu ei ni phot chun ei hrâtnahai siem tharin um a ta, ei mimal khawsakna le ram le hnam khoma malsawmna dong ngei a tih. “Lalpa nghâktuhai ruok chu an hrâtna siem tharin um nawk an ta, mupuihai angin thlâinvuongan ta, sawl lovin tlânan ta; chau lovin lawnan tih.” Amen.

 

Facebook Comments

Leave a Reply