Pathien Thucha

I TI NAW NA!! Part-I (Math 21: 28-32)

Rev. Dr H.M.Songate

Ei bible thu thlang dawk na pa hin nau pasal pahni a neia. A upa lem pa le a naupang lem pa nungchang hi an ang naw khawp el. Hi hai nungchang hin ei ram kohran nungchang le mizie indiktak a tarlang in ka hriet. A hmasa lem pa in “AW EI” a ti kha ‘ati naw na a nih’! “Aw ei” a ti de naka chu a lungril a thlakthleng tlat hi thil ropui tak a nih.

Second thought a nei leiin mi hmingtha le thu awi ani pha. A nuhnung lem pa ruok chun awlsam tak in “Aw ni raw se pu” a ti et a. Iengkhawm a thaw lem nawh. A nuhnung lem pa hi eini rawi leh in ang kati hlak. In ngaituo set set loin, a sie a \ha dawn loin “aw ” a ti a. Ati ang khan a um lem nawh. Eini rawi khawm ei piengthar hlim lai le hlim ni khuo ah ramtin ei inzawta, ruo muolkhawi ang el in ei in ri huou huou a. Sawt chu dai lo. Ei intiemna popo hai kha ei hriet fuk sawt ngai nawh. Favai a inzun ang chau a nih. Ari a nasa a tui ruok chu hmu ding a um ngai nawh!

Chu umzie chu, ei ringum tawk naw tina a nih. Ei thutiem ah ring ei umnaw chun, mi depde ei ni tina ani bawk. Mi ti ti lo ti ve el hlak hi insuk polite na ah ei ngai khawm ani el thei. Ei phing a tam hle khawmin ‘a tam rak nawh’ ei ta; ei insuk pal na deu khawmin a na sain ‘ana nawh’ ei ti hlak. Chuleiin, ei tawngkam tamtak hai hi ‘ei ti nawna’ anni tlangpui leiin, ei inring zo tanaw a nih. Min an min pak rak khawmin ei awi chuong nawh a, an mi dem hrep khawmin ei awi chuong bawk nawh! Asan chu ei tawngbau suokhai hrim hrim hi ‘ei lungril nilo ei inhril hlak lei a nih’. In ngaitlawmna indiknaw chau ni lovin khel hril ei nih. Hi Pathien thu le inzawmin thil 4 (pali) hril ka nuom:

1) Lungril inthlak danglam: Inthanglienna daltu lien tak chu ‘lungril inkhar’(closed mind) hi a nih. Mi a lungril an khar tlat chun an thang lien thei nawa, hma a sawn thei bawk nawa, a ngaituona a thleng thei bawk nawh. A ngaituona bang chite kil li sunga khan an tawm kumkhuo hlak. Bible thiem haiin Isu le Pharisai hai in mil theinawna lien tak chu ‘an inthlak danglam thei naw lei kha’ ani an tih. Dan hlui an hriet kha an kengkaw fun funa, an thi pui el a nih.

Eini rawi khawm hi khawvel thil khawm nisien, Pathien ram khawm nisienla, lungril inthlakthleng nachang hrelo ei ni chun iengtik lai khawm hma sawn naw mani. Mizorama kan ruol hlui officer ni mekin a pu (high school teacher) chanchin hieng ang hin a hril rawp hlak “Black board ah in hum tar ka tum lo hrim hrim” a tia, IPS hun sawt naw tea, a hmu thu a hril hlak. ZPMK (Zoram Pawn Mizo Kohran) a kan inkhawm lai, kan member chanpui (a hming hei thup ei tih) IPS, SP a um vea. A hma chun teacher a nih. A nuhmeiin “Teacher a imi tarpui el chun ei nauhaiin ruol an inhnar zing el ding ana” a ti vet a, civil service exam dingin a nawr hlak leiin, IPS a hmu ta khawng khawng a nih. DGP borders in a pension a, tu khun Mizoram sawrkarin an la sawr. Kohran ram ah khawm lung inher mi, lungril inthlakthleng thei mi, ngaidan hlui thleng thei mi, thu awi thei le inngaitlawm (servant leader) ni ei tum a ngai. Chuong ang mi chu an hlawtling rawp hlak.

Nang te, mani ngaidan ringawt kengkaw tlat mi I ni? Second thought neia ei Bible tiema mi pa ang khin lungril inthlak danglam ding ei nih. Pathien thu awi le inza tuona nei ei tul

2) Thilthar do hlak: Hnam inthang lien theinawhai in an ti tak chu ‘thil thar, idea thar, thawdan thar, ngaidan thar’ hai hi an nih. Tienlai khan Jonas Hansway in Nihliep (Umbrella) hi a hmusuoka, a lawm em ema. Tuol ah a hung khum dawk chun mipui in ‘an vet ani’ an ta, pil le chirhakin an lo deng mur mur! Sap hai khawm ieng uol chu an lo ni nawh! Chuong ang bawkin ‘school uniform’ an hmu dawk hlimin, London mipui an lung a sena, ‘iengtinam ei nauhai hre hrang ei ta’ an tia a hmusuoktu pa lung leh an hnawt! Chuleiin, Pathienin Israel hai kuomah “Mi ko unla, thilthar le ropui inla hriet ngailo thawpek kati cheu” Jer 33:3 ah a lo ti a nih. Pathien in ei fedan ngai ngawt ngawta fe zing ding le umdan ngaia um char char dingin ami dit nawh. Inthang ding le hmatieng fe pei dingin ami dit a nih. Pathienin Joshua kuomah “Vawisun hin Aigupta phurrik chu kan hlum hmang pek ta cheu” Joshua 5:9 ah a lo tih.

Aigupta phurrik ei la phur zing tawl el hi in siemthat a hun ta hle. Mani mimal hringnun, insung khal dan ding, khawtlang, hnam le kohran khal dan ding kawnga Pathien in ‘thilthar, lampui thar, thawdan thar le thalem’ ami pek nuom a, chuchu ei zawng a ngai. Chu ding chun ‘thuawi intuo’ le ‘Pathien thu zawm’ a ngai.

3) Thabo, teirei peilo na le Inza tuona umlo: Tukuma HSLC result Tipaimukh biel tienga a tha thu kalo hrietin ka lawm em ema, Bawng that ding nei lang ka that ka ring! (Hmasawnna thar through in an teacher hai popo ka ditsakna le lawmpuina chibai ka thawna, ei naupanghai ta dinga malsawmna hnar hung ni pei dingin ka ditsakna kan hlan tawl bawk a nih). A naupa naupang lem pa hi mi thabo, mi zawmthaw, tawng mei mei, mi inza nachang hre lo, tha hawi vieu si lulul tak a nih. Mi’n Pathien ina taktak an nei naw chun, mani inzana (self respect) an tlasama, midang khawm iengma lo a an ngai hlak. Thaw ding tisi thaw lo. Intiemna nei ta si thaw zawmlo. Takna neilo, tum runa neilo ringtu hai hi hmangna ding an vang emema, mi hnawksak an nih. Entirna dingin eini rawi lai, chanchinbu, magazine dang dang ieng zam suok tang a ti aw!

An suok ruol ruol in an thi nawk hlak a hawi!! Chanchinbu hrim hrim a lak man advance a pek lo a tha!! 1978 khan layman inti iemani zatin ‘Laymen Gospel fellowship” kan ta, kan indina (an hminghai hei thup pek ka tih)!!. Magazine a hming “Bethlehem Arsi” kan insuoa. November thla in a suoka. A tiem phawtin tha an tih a. Tukum hi a kum 33 tlingna an taa, amiruokchu, second edition ala suok naw zing!! “Va ra ding le in ra a umzing dingin” Isu’n alo ti ani kha. Teirei peilo hai eini leiin ei ti hai kuhi ‘ei ti naw na’ ani ringawt el! Tak inning taka mani sin thaw ding le Pathien thupek ngaituo zawm hi ei tul takzet an tah.

4) Tukhawm tluklo hai: Chuleiin, Isu’n in tawng angin in umnawa, in lungril inthlak danglam theinaw leiin “nawchizawr hai le siekhawntuhai in Pathien ramah an khal ta cheu” tiin a hal a nih (Verse 31). Eini rawi ami halna a ngai a tha. “In lulul a, fel le tha in intia, in chapoa, lungril inlam let nachang in hriet nawha, in sim tak tak naw leiin ruol hnung in hnawt an tah” ami tina a nih. Ei lulul lei le ei ti angin ei um ngainaw leiin, ei hnam, ei kohran, khawtlang le tuolsung a sie zo der an tah! Isu tawngbau ngeiin, ieng lova in ngai haiin an khal ta cheu a mi ti a nih. Hnam chin lem, hnam hnuoihnung lem, fello le indiklo lema ei ngaihai hnunga ei lawn dut dut an tah.

Pathien thu awi ei tiua, ei thu ring pawm tlat ei tiu a, ei tihai hi ‘ti nawna’ ni lovin ‘ti taktak’ ni ta lem raw se, chuong naw chun iengtinam Vanram chabi kawl thei ei ta? Vanram chabi kawl dingin ei kualifai ta hlawl naw hi a pawi a nih. Unau, I lungril thlak danglam la Lalpa Grep huona sinthaw dingin hung ve ta la. Chuonga ei um pha midang hai khal zar zar el ei tih. Amen.