A hun tah, Lalpa, tuhin ka hringna la rawh! (I Kings 19:4)

By: Rev. Dr. H.M. Songate

Rev. Dr. H.M. Songate

Rev. Dr. H.M. Songate

Kum tinin kum 13-34 inkara upa mi maktaduoi khat neka tamlem mani le mani an inthat (suicide) zie a. (Manipur, Mizoram le Sikkim population neka tam lem ani chu!!) Mani le mani inthat ṭhel khawm a nuoi tel in an um zie bawk. Eini ram tieng tak ngiel khawm mani inthatna an sang ta em em. Mihriem tuel khawm, alien a chin, a hausa le pasie, rawngbawltuhai ṭhangsa in mani hringnun ah harsatna (crisis) dang dang ei tuok seng hlak. In hnêmna ding Pathien um tho sienkhawm, mi tamtakin an harsatna an tuor muolsuo zo naw leiin an inthat tho hlak. Solomon meu khawm khan a mit in a hmu phâk thil hai anei thei zie dam, grep huon ṭha, hlasaktu ṭha le nuhmei tamtak a nei thu ân zâwt zut zuta, ahnung el ah chuong haia insukhlim ahang tum chun “Nun hi ka chim ani” (I hated life) alo ti ve hiel el anih. Thi dai nuom khawpin anun a nghawk anih. Solomon meu hman khawvel nuna insukhlim atum khan ahringna kha alo nghawk hle ani chun, eini hai rawi lem chun nghawk naw ding zie zang ei ni nawh. Sum le pai tlawmte ei nei haia in sukhlim ei tum ani chun Sûm hlîm hnawt ang chau ei ni ding ani hrim anih. Mani inthat ngam si lo, thi nuom (death wish) mi tamtak ei um hlak. Chuong ang nuna I lo um ani khawmin ‘mi ang lo’ I ni nawha ‘mi ang’ I ni lem! Amiruokchu, mani hringna chu ei lâk ding ani nawh. Pathien nghâk fan fan ding ana, pastor senior hai dam rawn vat ding ani lem.

Chuleiin tulaia rongbawlna kaupeng pawimaw laia an ngai chu ‘Suicide’ (Mani inthatna) hri hi anih. Inhma laia eini haiin ei nei lo le ei hriet ngailo, ‘depression’ hi tulai naupang chite khawma an neia ngai anih. Tulai naupang Thluok hi computer hresa ang deua pieng anni ta a, chulei tak chun harsatna an tuokhai khawm eini rawi naupang lai nek khan an a danglam lem tah. Tienlaia naupang in ‘awi in’ nadinga hla hai kha tulai naupangin an ngai nuom ta nawh. ‘Thlapa aw hung var hung var…’ tihai dam kha ka tunu khawma sak a phal nawh. Ei sak leia var sap ding ani naw kha kum 6 mi chau khawma an hriet tlat! ‘Tawtaw fanghma va ve rawh’ ti hai dam lem kha a ngaina an hriet ta nawh. Fanghma ve hlak ani le ve dan tukhawmin an hriet nawh. Chuleiin, ei rawngbawl dan key hai ei suizui le ennawn a ṭha hle ding anih. Iengkim nei sia, Naupang in ‘Insung’ an nghawk rieu nasan hai dam ngaituo ngun a ṭha awm de. Isu’n naupa tlânhmang entirna alo hrillâwk dam kha alo va hmu hla em em de aw! Iengkim neia, inhawi ti taluoa khawsa, sum le siehlaw hau em em si in ‘aning an tel’ tlat anih. Tulai ṭhangthar nun hi alo kâwk phak dai an tah

Elijah, zawlnei laia ropui taka ngai le thil ropui tamtak Pathienin an thawtir pa khawm kha a bei a dawng hle ni ding ana. “A hun tah!” (It is enough) tiin Pathien kuomah a hringna suktawp dingin angen tawp el anih. Mani inthat (suicide) nachang kha lo hre sien la alo thaw bur el dim maw! Job (3:3;7:15 ) tak ngiel khawma harsatna rapthlak tak leh an hei inbuon tak tak chu a pieng ni ṭawngsie an phur zak el anih. Mosie tak ngiel khawm, mi nunnêm taka ngai ani a “Hieng ang ringawta I mi ṭhuoi ding ani chun, ka hringna la ta rawh” Numbers 11:15 ah alo ti hlawl el anih. Jonah khawma Jonah 4:3 ah thi alo thlang ve nasa hle el. Rawngbawltu untak tak hai testimony ka tiem chang mihriem hringnun hi alo harsat zie ka ngaituo nawn rawp hlak. Mani inthat êm an ngam nawha chu ‘thi an nuom thu’ Pathien kuom ah an lo intlun rawp hlak anih. Chuleiin, thuhriltu tamtakin superpower nei ang ziezanga inngaia an thu hril tamtak hai hi awi vawng harsa ei ti hlak hrim anih. Kei khawmin ka awi vawng ngai nawh. ‘Mani In hril thlarau mi’ an ti hai anni lem hlak!

Kei khawm ‘thi’ ka nuom chang alo um ve hlak! 1982 kum hin Guwahati ah kan sungin kan cheng ve a. Kan thlakhat hlaw Rs 680/-(matriculate teacher hlaw zat lo deu ania) kan harsat in van a ur hlak. Chulai chun Guwahati a Pastor ṭhenkhat chun thlakhat ah Rs 1300/-chuong an hlawa, In hluo man kohranin an pek bawk. Kan khawsak dan ân thlau em em. Khawsak dan ding a um tanaw leiin kan bei a dawnga, kan sunghai kan hril ngam bawk nawha. ‘Naupang in aram boruok an ngei nawha’ tiin in tieng ka nu le pa hai lo enkawl nawk dingin 1982 kumtawp in ka hang thak nawka. Ka tleirawl lungril khau lai tak khawma ka nu le pa hlem zen zen ngailo ka na. Harsat luot leia ‘Khel let der in’ ka nu le pa ka hang hlem kha chu Pathien naw chu intum ding ka hriet nawh! Vuongna sunga lungrilin hieng ang hin ka ṭawngṭai “Aw Lalpa, I mi ṭhuoi dan hi ka hriet thiem naw chau ni lovin inzak aum taluo! Kan vuongna hi in tlak tir la, natna hre hman lo dingin kan sunga kan hringna hi la el ta rawh” tiin ka ngen tawp. Imphal airport dam taka kan tlung chun ka lungril chu Pathien lak ah a lungawi naw hle anih. Pathien mi kona ka sukdik ah ka ngai a, thawding ami ti hai rin ngam lovin ka thaw sia, Ama’n athaw ve ding awma ka ngai hai athaw naw nia ka hriet leiin hriet thiem harsa ka ti em em anih. Mani nuhmei le nau hai khawm chawm zo lo mihriem ni neka kan lau khawvel ah a um nawh. Chutak chu ka hei tuok ana!

“Focus on what God has done for you, not on what He has not done” (Pathienin I chunga a thil thaw naw hai en lovin, a thawhai kha en lem rawh) ti hi ei hriet fûk naw pha, ei chau let der hlak anih. Chu ram chu ka hei tawng ana. Thi kha a damdawi ni dingin ka ring tlat. Mani hringna inla em ding chun kan ngaituo nawha, Pathienin ka hringna le ka sunghai po hringna kha hung suktawp thut sien ti kha ka duthusam ani ringawt el anih. Fak khawp hlaw zo lo e tilo chun kan naupa upa tak Heart disease in a hei man nawka! Vellore fepui vat ding an mi hang ti chu nghat na ding ka hriet hlawl nawh. Mani le sunghai hmangaina chu alo inthâk tho ie! Nang teh, ‘thi i nuom châng’ aum am? Elijah angin ‘thi’ I ngen ve hlak am’? Thi I nuom chang aum rawp khawmin ngaimak der naw rawh! Pathien hnung I zui leia tuor ding tamtak I tuor zo naw hai kha I hraw suok pha mak I la ti ding anih. Mosie, Elijah, Solomon, Jonah, Job le midang dang hai khawma anlo sir tah ram ani kha!

Tulai mithiemhai le therapeutic counseling thawtuhai chun ‘depression anih’ an ti hlak. Elijah khan Pathien ti angin sin a thawa, amiruokchu a beisei naw anga thil ahung tlung thut kha tuor harsa ati ni ngei atih. Khang lawm lawm khan dam kha azuk rin el ana. Pathien thupek zawm in ei in ngaia, thei tawpa thaw le Pathien mi kona ang taka sin thawa ei in ngai hun ah ei beisei na ang lampui tieng Pathien in ami ṭhuoi naw pha thil tamtak ei ngaituo hlak hrim anih. “Ami kona ka sukdika, thawding ati po po ka zawm fai rêta, amiruokchu, Ama in athaw ding a thaw nawh” ti hi rawngbawltuhai insuolpui rawp hlak a nih. Pathienin ei beiseina a sukdik el naw leiin ami zamsan ah ei ngai rawp hlak. Lalpa, ami hmangaitu kuoma nuor thusim intlun chu iengkhawm a pawina a um nawh! David neka inzawt rawn mi um naw nihai! Iengkim ‘ei ṭhatna dingin’ alo ruot lem hlak anih. Chuleiin, tuta harsatna in suolpui kha la hne ngei ngei I tih! Thawpikna le hnawchepna khel ram ṭhuoi tlunga I um pha leh, hnena puon I la sil ding anih. Unau, thi I lo nuom ve el am ie? Amen.

Facebook Comments

Leave a Reply